Muğla göce tarhanası, orta kalınlıkta kırılmış sert buğday (göce), kese yoğurdu, tuz ve tarhana otuyla yapılan bir tarhanadır. Yazın hazırlanır, halka şeklinde gölgede kurutulur. Kuru tarhananın içinde un, domates ya da biber yoktur. Kışın bu halkalar kuru börülce, kemikli et, kurutulmuş kırmızıbiber ve sarımsakla birlikte çorba olarak pişirilir. 2019'dan beri Türkiye'de tescilli bir coğrafi işarettir.

Adı ve tescili

Ürünün tescilli adı "Muğla Göce Tarhanası". Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 458 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi. Başvuruyu Muğla Ticaret ve Sanayi Odası 16 Mart 2016'da yaptı; tescil tarihi 18 Eylül 2019. Coğrafi sınırı Muğla ili ve ilçeleri, yani Menteşe ve Yerkesik de bu sınırın içinde. Tescil belgesine göre ürünün tüm üretim aşamaları Muğla'da yapılmalıdır.

Neyden yapılır?

Tescil belgesindeki tarif şu malzemeleri sayar:

• 6 kg göce (orta kalınlıkta kırılmış sert buğday)
• 4 litre su
• 200 g tuz
• 12 kg kese yoğurdu
• 10 g tarhana otu

Kese yoğurdu, mayalanmış yoğurdun bez keselerde iki gün bekletilmesiyle elde edilen süzme yoğurttur. Tarhana otu (Echinophora tenuifolia subsp. sibthorpiana) maydanozgiller ailesinden bir bitkidir ve çorbaya kendine özgü kokusunu verir.

Nasıl yapılır?

Tescil belgesindeki yöntem sırasıyla şöyledir:

1. Tuz suya eklenir, su kaynatılır.
2. Tülbente sarılan tarhana otu kaynayan suda 5 dakika bekletilip çıkarılır.
3. Göce eklenir, 20-25 dakika pişirildikten sonra ocaktan alınır.
4. Karıştırılır, üzeri kapatılıp 10 dakika demlenir.
5. Tepsilere serilip soğutulur, kese yoğurduyla yoğrulur ve bir gün mayalanmaya bırakılır.
6. Yeniden yoğrulur, ortası delik halkalar (külür ya da topan) şeklinde biçimlendirilir.
7. Gölgede, son üründe su oranı en fazla yüzde 10 olana kadar kurutulur.

Mayalanma süresi havaya göre değişir. Yerel kaynaklara göre ağustos sıcağında bir iki günde mayalanan tarhana, eylül ve ekimde beş altı güne kadar bekleyebilir. Daha ekşi sevenler mayalanmayı uzatır. Kurutma, kaynaklarda incir ya da asma yaprakları üzerinde, gölgede yapılır diye anlatılır.

Diğer tarhanalardan farkı

Tescil belgesi, Muğla göce tarhanasının üretimi ve sunumuyla ülkedeki diğer tarhanalardan ayrıldığını belirtir. Farkın büyük kısmı malzemededir: un yerine kırılmış buğday, sebze yerine tarhana otu kullanılır ve ürün toz halinde değil halka şeklinde kurutulur. Karşılaştırma için, ayrı bir coğrafi işaret olan Fethiye tarhanasının tarifinde domates, biber, soğan ve nane bulunur. İki ürün aynı ilden çıksa da birbirinin yerine geçmez.

Nasıl pişirilir?

Kuru tarhana çorbaya pişerken yanına konan malzemelerle tamamlanır. Tescil belgesine göre geleneksel çorbada şunlar bulunur:

• Muğla göce tarhanası
• kuru börülce
• kurutulmuş kırmızıbiber
• kemikli dana ya da koyun kaburgası

Kemikli et çorbaya iliğini ve lezzetini verir. Muğla Ticaret ve Sanayi Odası bunlara sarımsak ve yoğurdu da ekler ve çorbanın Muğla'da sonbahar ile kışın en çok pişirilen yemeklerden biri olduğunu yazar.

Nasıl saklanır?

Kurumuş tarhana ağzı kapaklı cam kavanozda ya da bez torbada saklanır. Tescil denetiminde üründe küf ve maya olmaması, su oranının yüzde 10'u geçmemesi, kuru maddede tuzun en fazla yüzde 10, proteinin en az yüzde 12 olması aranır. Denetimi yılda bir kez Muğla Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda bir kurul yapar.

Kooperatifimizin göce tarhanası

YerKoop göce tarhanası karakılçık buğdayı, Montafon ineği sütünden yapılmış kese yoğurdu ve tuzla hazırlanır. 300 gramlık pakette 7 topan tarhana, çorbası için 50 g börülce ve 1 kırmızıbiber bulunur. Kişi başı bir topan hesaplayabilirsiniz.

Pişirmek için:

1. Tarhana, börülce ve kırmızıbiberi tencereye alın.
2. Üzerini 3-4 parmak geçecek kadar su ekleyin.
3. Topaklanmaması için ara ara karıştırarak yaklaşık 20 dakika pişirin.
4. Gerekirse su ekleyerek kıvamı ayarlayın.
5. Son olarak dövülmüş sarımsak, tuz ve tereyağı ekleyip 2 dakika daha kaynatın.

Ürünün fiyatını ve nasıl alacağınızı ürün sayfasında bulabilirsiniz.

Kaynaklar

1. TÜRKPATENT, Muğla Göce Tarhanası coğrafi işaret sicil belgesi (No. 458)
2. TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Portalı, Muğla Göce Tarhanası
3. Muğla Ticaret ve Sanayi Odası, Muğla Göce Tarhanası tescillendi
4. Gazete Muğla, Muğla göce tarhanası (28.06.2020)
5. Marmaris Manşet, Muğlalıların kış aylarındaki vazgeçilmez lezzeti (26.12.2024)
6. Fethiye Ticaret ve Sanayi Odası, Fethiye Tarhanası coğrafi işaretle tescillendi